W
Augustowie w
chwili obecnej mieszka 30 000 osób. Miasto zajmuje powierzchnię
8093 hektarów, z czego wody stanowią 26, a lasy 35 procent. Jest
najstarszym miastem Suwalszczyzny. Położony między jeziorami: Necko,
Białe, Studzieniczna
i Sajno, z trzech stron otoczony lasem.
Powstał najprawdopodobniej jeszcze w czasach zasiedlenia olbrzymich
puszcz przez Jaćwingów. Pierwsza wzmianka o osadzie nad Nettą pochodzi
z 1496 roku i dotyczy komory pobierającej cło przy przeprawie rzecznej.
 Legendy
wiążą powstanie Augustowa z pierwszą schadzką Króla Zygmunta Augusta
i Barbary Radziwiłłówny, który dla jej upamiętnienia założył tu
miasto. Stąd też miałoby pochodzić także wyróżnienie nazwą - Augustów
oraz herbu z inicjałami królewskimi S i A (Sigismus Augustus) uwieńczonymi
mitrą Wielkiego Księcia Litwy i uzupełniony literkami PR (Poloniae
Rex).
W samej rzeczy romanse królewskie raczej nie miały wpływu na budowę
miasta. Powstało ono w miejscu karczmy wystawionej w 1526 roku przez
Jana Radziwiłła. Miasto miało obsługiwać drogę handlową z głębi
Litwy i Białorusi do Prus i Wielkopolski. Powstał tu także węzeł
dróg - trakty na Warszawę i Mazowsze oraz Kraków.
W 1557 roku Augustów otrzymał
miejskie prawa
magdeburskie. Po kilku latach istniały już cechy rzemieślnicze
i pojawiły się pierwsze zakłady - dwa młyny wodne, tartak, rudnia
i folusz. Później w ich sąsiedztwie powstały w puszczy smolarnie,
dziegciarnie i potażnie - produkujące wyroby suchej destylacji drewna.
Niestety rozwój miasta został zahamowany przez wojny - w wyniku
których spadło do rzędu małej odsady rolniczej.
Pierwszą wojenną
nawałnicą mającą znaczący wpływ na losy miasta był "potop"
szwedzki. Nastąpił wówczas bunt tatarskich sprzymierzeńców Jana
Kazimierza, którzy uznali za niesprawiedliwy podział łupów po bitwie
pod Prostkami (1656). Spalili oni  zabudowania,
zrabowali dobytek a ludość pojmali w jasyr. W czasie wojny północnej
(1704-1721) miasto było miejscem przemarszu i "gościny"
wojsk rodzimych, a także szwedzkich, branderburskich, rosyjskich
i saskich. Wojska paliły i niszczyły, a także przyniosły zarazę,
która zdziesiątkowała miejscową ludność. W 1794 roku do miasta weszli
Prusacy, a w 1807 i 1812 nastąpił przemarsz wojsk napoleońskich.
W 1831 roku podczas zmagań z Rosjanami miasto było kilkakrotnie
odbijane. Za swój patriotyzm Augustów został wówczas spalony i utracono
szanse ustanowienia stałej siedziby władz województwa augustowskiego
- którą ulokowano w Suwałkach.
W 1863 roku, w uroczyskach puszczy,
miały miejsce starcia powstańców z wojskami rosyjskimi. Także w
latach 1914-1915 toczyły się wokół Augustowa zacięte boje wojsk
rosyjskich i niemieckich.
W czasie II wojny światowej miasto
najpierw było terroryzowane przez Rosjan, a nastepnie od 1941 roku
przez Niemców. Po zakończeniu wojny jeszcze przez kilka lat następowało
"internowanie" ludności przez NKWD, a także i odwety "leśnych"
- często dotykające niewinnych ludzi.
Rozwój gospodarczy
Augustowa nastąpił w XIX wieku, gdy wybudowano kanał i szosę warszawsko-petersburską.
Działały już wtedy zakład tabaczny, tartaki, cegielnie oraz kaflarnia
i terpentyniarnia. Niestety zaściankowość miasta powodowała bezrobocie
i biedę. Wiele osób wyjechało do Ameryki, wiele zajmowało przemytem
związanym z handlem tranzytowym między Rosją a Prusami. Nic też
dziwnego, iż w 1909 roku wśród 12-tysięcznej ludności prawie 50
proc. stanowili Żydzi, wykazujący szczególne zainteresowanie tą
działalnością.
Społeczność żydowska otrzymała pozwolenie
na osiedlenie w Augustowie w 1578 r. wydane przez Stefana Batorego.
Jednak samodzielna i pełnoprawna gmina żydowska powstała w 1674
roku. Istniała już wtedy bożnica i rytualna łaźnia - mykwa. W XVIII
wieku został zorganizowany "kahał powiatowy", obejmujący
swym zasięgiem kilka miejscowości. Żydzi zajmowali się rzemiosłem,
drobnym handlem i rybołówstwem. Z czasem wielu z nich stało się
przedsiębiorcami i poważniejszymi kupcami, także dzierżawcami jezior
i lasów. Większość Żydów augustowskich dotknęła eksterminacja w
czasie II wojny światowej. Także po ich zabudowaniach nie ma już
niestety śladu. Jedynie dawna bożnica żydowska "Jatke Kalniz
Beth Midrasz"- ufundowana przez rzemieślników i sklepikarzy
z branży mięsnej jest obecnie mało widoczną częścią Urzędu Skarbowego
przy ulicy Żabiej.
Najstarszym z zachowanych
budynków jest kamienica przy Rynku Zygmunta Augusta popularnie nazywana
"starym peweksem" (1800), w której zatrzymał sie w grudniu
1812 roku cesarz Napoleon.
Od połowy lat dwudziestych Augustów zaczął
wykorzystywać swe szanse letniskowo - rekreacyjne. Już przed wojną
stał się "letnim salonem stolicy", najmodniejszym wczasowiskiem
nizinnym poza Krynicą Morską. Obecnie miasto aspiruje do miana kurortu
i posiada status uzdrowiska od 1993 r.
 Informacje
o ważnych adresach i telefonach |
