| 
Filipów niegdyś miasto - dziś wieś gminna - położony
jest nad doliną rzeki Rospudy i południowego krańca Jeziora Kamienistego.
Jest to miejscowy ośrodek handlu i usług rolniczych oraz rzemieślniczych.
 W
1513 roku Fotian Szembel otrzymał od Zygmunta I Starego ziemię,
na której założył Szembelowo i Dowspudę. Na terenie właśnie tych
wsi powstał Filipów, którego początki sięgaja 1565 r. Przywilej
lokacyjny na prawie magdeburskim otrzymało miasto 8 września 1570
roku, a także herb z wizerunkiem raka. Nazwa Filipów wywodzi się
od rzeczki Filipówki, dopływu Rospudy, która również na odcinku
od Jeziora Kamiennego do Długiego była nazywana Filipówką.
W Filipowie istniało także - pierwsze
na Suwalszczyźnie gimnazjum. Założył je lekarz królewski Mikołaj
Bucelli, wspierany przez starostę Krzysztofa Morsztyna i mieszczan
filipowskich. Od 1570 roku Filipów wraz z okolicznymi dobrami, stanowił
starostwo. Jego pierwszym starostą był włoch Aleksander Gwagnin.
Pod koniec XVI wieku miasto
było liczącym się ośrodkiem arianizmu. Urodził
się tu znany teolog i działacz ariański Andrzej Wiszowaty. Również
przez jakis czas mieszkał Faust Socyn, włoski teolog i przywódca
odłamu arianów polskich, zwanych socynianami.
Historycznie miasto posiadało cztery "przedmieścia"
- obecnie wsie sołeckie: Jemieliste, Olszankę, Szafranki i Wólkę.
Drogą podziałów majątkowych, na dawnych włókach miejskich powstały
już w czasach współczesnych kolonie, które należą do Filipowa jako
Filipów I, II, III, IV.
Filipów kilkakrotnie wyludniał się z powodu
pożarów i epidemii. Na przykład padł pastwą grabieży podczas "potopu
szwedzkiego", po przegranej bitwie przez hetmana Gosiewskiego
(bitwa pod Filipowem).
Rozkwit miasta przypada na pierwszą
połowę XIX wieku. W 1827 roku posiadało 323 domy i 2326 obywateli.
W okresie międzywojennym w Filipowie mieszkało 1500 osób, których
znaczną część stanowili Żydzi i Niemcy.
W 1870 roku Filipów stracił prawa miejskie -
ale nie na swoim znaczeniu. Był silnym ośrodkiem handlu i przemytu
przygranicznego, a to szczególnie dzięki pobliskiej komorze celnej
(koło Mieruniszek). Rozwijał się także przemysł włókienniczy.
Od 1909 roku w Filipowie zaistniała - w
adaptowanym po karczmie żydowskiej budynku- kaplica mariawitów.
Druga powstała w Tabałówce, gdzie do kościoła przystąpiła cała wieś
i jej okolica. Gmina mariawitów czerpała dochody głównie z pracy
szwalni żeńskiej. Z nich wystawiono duży drewniany dom, w którym
stworzono kaplicę, ochronkę, szwalnię i mieszkanie księdza Hrynkiewicza
oraz pomieszczenia dla sióstr zakonnych.
Miejscowe władze kościoła rzymsko-katolickiego
podjęły silną kontrakcję przeciw mariawitom. Między innymi zabroniono
katolikom kupowania taniej, szytej przez siostry marawickie, odzieży.
To znacznie podkopało mariawickie finanse. Liczba wyznawców spadła
do 200. Obecnie gmina już nie istnieje.
Katolicka parafia filipowska datuje się od 1571
r. Obecny, murowany kościół został zbudowany w latach 1841-1842.
Do zabytków zalicza się też drewniana dzwonnica i murowana plebania
z połowy XIX wieku.
Więcej inforamcji można znaleźć na stronie Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju i Promocji Gminy Filipów pod adresem www.filipow.free.ngo.pl
|
