Suwalszczyzna.com.pl Baza internetowej informacji turystycznej

Noclegi i wypoczynek
na Suwalszczyźnie

Suwalszczyzna-noclegi, informacje, mapy
Suwalszczyzna
WYSZUKAJ
INFO  SUWALSZCZYZNY
MIEJSCOWOŚCI SUWALSZCZYZNY
MAPA ATRAKCJI
Mapa Atrakcji Suwalszczyzny i Mazur
ATRAKCJE SUWALSZCZYZNY
Strona glówna  Strona główna » Spis miejscowości » GAWRYCH RUDA

GAWRYCH RUDA

Dawny młyn - obecnie Gospodarstwo rybackie-wylęgarnia ryb Wieś Gawrych Ruda rozwinęła się z rudni, króra istniała w tym miejscu jeszcze przed 1668 rokiem. Została założona przez Konstancję z Wodyńskich Butlerową, dzierżawczynię dóbr wokół jeziora Wigry. Wieś nazywała się najpierw Ruda na Hrudzie, ale od imienia jednego z pracujących tu rudników - Gabriela Suchockiego nazwano ją Rudą Gawrycha albo Gawrychami. Później przyjęła się nazwa obecna.

Rudnia składała się z pieca hutniczego - dymarki, kuźni, urządzeń wodnych z kołami młyńskimi poruszającymi miechy w dymarce i kuźni, oraz mniejszymi zakłady pomocniczymi. Do wypalania żelaza z rudy darniowej uźywano węgla drzewnego, pozyskiwanego z puszczy - stąd też tak wielkie jej wykarczowanie. Wraz z warsztatami, powstawała osada rudnika, pomocników i ich rodzin. Rudnik zaliczał się do warstwy wysoko postawionej ludności, a specjalistyczną wiedzę przekazywał potomnym jako dziedzictwo. Nie raz rudnicy, dzięki swej przedsiębiorczości osiagali pozycję średniozamożnej szlachty.

Staw Płociczański Po Butlerowej rudnię przejęli kameduli wigierscy. To oni rozpoczęli produkcję żelaza na masową skalę. Z tego powodu krajobraz puszczański jeziora Wigry przekształcił się w rolniczy. Proces metalurgiczny wymagał niezwykle dużych ilości drewna. Z szacunków wynika, iz na 1 kg żelaza, potrzebowano aż 20 metrów sześciennych drzewa. Lasy zostały dopiero przywrócone przez nasadzenia w XIX wieku.

Złoża rudy darniowej są na Suwalszczyźnie płytko położone. Z tego powodu już od bardzo dawna produkowano tu żelazo. Ruda darniowa jest rudą o niewielkiej zawartości żelaza. Uzyskiwano ją w powierzchniowych odkrywkach. Wytapiano we wspomnianych wyżej piecach - dymarkach. Piec taki to wydrążona w ziemi jama o wielkości do kilku metrów, wyłożona wewnątrz gliną. Wsypywano do niego warstwami rudę, na przemian z węglem drzewnym. Dodatkowymi otworami tłoczono powietrze, a żelazo wraz z popiołem opadało na dno i wypływało dodatkowymi otworami - tzw. "lisimi ogonami". Przy każdej takiej operacji otrzymywano od 4 do 5 kg żelaza.Jezioro Czarne

Początkowo wieś istniała w pobliżu sztucznego spiętrzenia wody w naturalnym zbiorniku - Stawie Płociczańskim. Siła spiętrzonej wody była potrzebna do wypłukiwania urobku i poruszania miechów w piecach wytopieniowych. Po zaprzestaniu eksploatacji złóż rudy i wytopu żelaza, spiętrzenie wykorzystano do pracy młyna. Istniał on do połowy lat 70 XX wieku. Obecnie jest w nim zaplecze wylęgarni ryb PZW.






Widok na Jeziorko Czarne łączące się z wigierską zat.Uklei


Informacje zaczerpnięto z :

  • S.Maciejewski "Po ziemi Suwalskiej"
  • S.Maciejewski "Szlakami Północnej Suwalszczyzny"
  • I.W. Baturowie "Po ziemi Augustowskiej"
  • W.Batura "Szlakami Południowej Suwalszczyzny"
  • J.Bacewicz "Podstawy wiedzy regionalnej ziemia suwalska"

 

WYSZUKAJ MIEJSCE WYPOCZYNKU i NOCLEGU - wg REGIONU [Suwalszczyzna i Mazury]:

AUGUSTOWSZCZYZNA  BIEBRZAŃSKI PARK NARODOWY  SEJNEŃSZCZYZNA  SUWAŁKI i OKOLICA  SUWALSKI PARK KRAJOBRAZOWY  MAZURY GARBATE  MAZURY  WIGRY i OKOLICA

Validated by HTML Validator