| |
|
|
PRZEROŚL
|
| 
Około 1558 r. na styku Puszcz Przełomskiej i Perstuńskiej
założona została wieś Krzywólka, a wkrótce Mała Przerośl. Około
1566 r. osadnictwo posunęło się w kierunku Puszczy Przełomskiej,
gdzie rozpoczęto lokowanie miasta o nazwie Przerośl.
Osada powstała w 1570 r. i już rok później
posiadała wytyczony prostokątny rynek, odchodzące od niego ulice
oraz parcele budowlane. Układ przestrzenny był charakterystyczny
dla renesansowych zamków, których mury okalały znajdujący się wewnątrz
dziedziniec.
Prawa miejskie, na podstawie prawa
magdeburskiego, Przerośl otrzymała od Stefana Batorego
w 1576 roku. Herbem nowego miasta było wyobrażenie "lwa za
kratą". |
| |
 |
| |
Miejscowość po nadaniu jej praw miejskich miała możliwość
stworzenia własnego samorządu, na czele którego stał obieralny
burmistrz, korzystający z pomocy rady miejskiej, oraz
sądownictwa - sądu rajcowskiego i wójtowskiego. Dla właściwego
funkcjonowania miasta król przydzielił mu pewną ilość
ziemi oraz prawo odbywania jarmarków (3 w ciągu roku)
oraz targów w każdą sobotę. Dochody czerpano z ceł pobieranych
od kupców, opłat z wagi, zakładów fryzjerskich oraz łaźni.
Posiadano także pozwolenie na wybudowanie słodowni i browarów,
a także produkcji i sprzedaży alkoholu. Mieszczanie zostali
także zwolnieni od wszelkich powinności ziemskich z wyjątkiem
szarwarków drogowych, płacenia podatku placowego i od
ogrodów. Mieli za to zbudować i utrzymywać w należytym
stanie ratusz i drogi.
|
|
Do 1795 roku Przerośl
należała administracyjnie do województwa trockiego jako siedziba
starostwa przeroskiego. Wojny szwedzkie zrujnowały miasto. Z
tego okresu przetrwała nazwa "szwedzkich mogił" w
miejscu rozwidlenia dróg z Przerośli do Filipowa i Jemielistego.
Epidemia dżumy w latach 1709-1710 uśmierciła niemal wszystkich
jej mieszkańców.
Ponowny rozwój miasta nastąpił za czasów króla
Stanisława Augusta, kiedy zostały odnowione prawa miejskie,
oraz przybyło nowych mieszkańców - miedzy innymi Żydów (w 1802
r. zniesiono bowiem zakaz osiedlania się Żydów w miastach).
W drugiej połowie XIX wieku ludność tego pochodzenia stanowiła
około 30 procent ogółu ludności. Wkrótce powstała tu gmina żydowska. |
|
W 1799 roku Przerośl
była największym miastem Suwalszczyzny - liczyła 246 domów i 1310
mieszkańców (w tym czasie Suwałki zajmowały drugie miejsce, Raczki
trzecie, a Filipów czwarte). Przed pierwszą wojną mieszkało tu 2400
osób, a przed drugą 4000.
Od 1807 r. Przerośl wraz z całym regionem - znalazła
się w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Polskim. w 1869
roku przeżyła zaś utratę praw miejskich. Ostatnim burmistrzem był
Napoleon Sztukowski. Od 1870 roku, zaczyna funkcjonować gmina Przerośl.
Więcej informacji na temat Przerośli można znaleźć na stronie www.przerośl.wojpodlaskie.pl
Parafia Przerośl jest najstarszą w północnej
Suwalszczyźnie - istniała już przed 1562 rokiem. Jej pierwszy kościół
- drewniany przetrwał do 1818 roku, następny, także drewniany do
lat dziewięćdziesiatych XIX wieku. Obecny - był budowany przez wiele
lat. Obok kościoła stoi zabytkowa drewniana dzwonnica z początku
XIX wieku. |
|
|
|
