| Pierwsze
ślady osadnictwa ludzkiego na terenie Rajgrodu pochodzą sprzed 9000-7000
lat. Nad jeziorem Dreństwo znaleziono szkielety ludzi kromaniońskich.
W wiekach średnich na wyspie, gdzie
wznosiło się wzgórze, Jaćwingowie założyli warowny gród. Gród Raj
był główną siedzibą plemienia jaćwieskiego - Zlinców. Strzegł on
szlaku handlowego wiodącego z Mazowsza w głąb ziem jaćwieskich.
Wzmianki o miejscowości pochodzą już z X wieku i pojawiają się zarówno
w źródłach polskich jak i ruskich, a potem krzyżackich. Gród miał
prawdopodobnie duże znaczenie. Wielokrotnie zdobywany i niszczony
był ponownie odbudowywany. Około 1280 roku został zajęty przez księcia
litewskiego Narymunta. Przyjęła się wówczas nazwa Rajgrodu. W
1360 roku Kazimierz Wielki nakazał kasztelanowi wiskiemu budowę
w Rajgrodzie zamku. Zamek ten podobno nie został jeszcze ukończony,
gdy zniszczył go już najazd krzyżacki.
| |
 |
| |
W początkach XVI wieku w zachodniej części wzgórza - tam
gdzie najprawdopodobniej był zbudowany wcześniej gród jaćwieski
- wzniesiono rezydencjonalny "wielki dwór", który
funkcjonował do połowy XVII wieku. Jeszcze w końcu XIX wieku
widoczne były na powierzchni ziemi resztki fundamentów i
gruz ceglany, obecnie jednak nie ma widocznych śladów po
zabudowaniach, a średniowieczne obwałowania ziemne również
już znikły.
Grodzisko znajduje się na końcu półwyspu przy wschodnim brzegu
Jeziora Rajgrodzkiego, na wysokim wzgórzu, wznoszącym się do
14 metrów ponad poziom jeziora. Teren był kilkukrotnie badany,
między innymi w 1916 roku przez B.Ehrucha i w 1969 roku przez
Danutę Jaskanis.
|
Następnie ziemie te dostały się pod panowanie
litewskie - w ręce rodu kniaziów Glińskich. Po zdradzie kniazia
Michała i konfiskacie jego dóbr, w 1509 król Zygmunt I Stary przekazał
je wojewodzie wileńskiemu M. Radziwiłłowi.
W połowie XV w. Rajgród otrzymał prawa
miejskie. Powtórnie nadała je Anna Kiszczyna w 1566 r. Określono
wówczas herb Rajgrodu: cztery czarne kowalskie ćwieki na złotym
polu i napis: "SIGILLUM CIVITATIS RAJGRODEN". Potwierdzenia
przywilejów i nadania miastu praw magdeburskich
dokonał w 1679 r. Jan III Sobieski.
W czasie powstania listopadowgo stoczono
pod Rajgrodem zwycięską bitwę z wojskami rosyjskimi. Mieszczanie
również brali czynny udział w powstaniu - styczniowym, za co miastu
zostały odebrane prawa miejskie w 1870 roku. Przywrócono je dopiero
w1924 r.
W czasie obu wojen światowych miasteczko
zostało dotkliwie zrujnowane. W 1942 roku hitelrowcy dokonali całkowitej
eksterminacji ludności żydowskiej. W dniu 8 września 1944 r. na
Grzędach - Czerwonym Bagnie rozegrała się jedna z największych bitew
partyzanckich, jaką stoczył 9 Pułk Strzelców Konnych Armii Krajowej
z Niemcami.
W okolicy Rajgrodu znajdują się rezerwaty
przyrody: Czapliniec Bełda (miejsce gnieżdżenia się czapli siwej
w borze sosnowym), Czerwone Bagno (ostoja łosia) i Grzędy (bór sosnowy,
las liściasty o charakterze grądu i olsu), a także torfowisko Kuwasy.
Zabytki: kościół parafialny (1913), dwie drewniane kapliczki (XIX
w.), zabudowa rynku (XIX w.). |
