| Jest to duża wieś
sołecka o cechach miasteczka, usytuowana na przedpolu Parku Krajobrazowego
Puszczy Rominckiej.
 Wieś
została założona przez osadników litewskich, około 1550 roku, wspomniana
w dokumencie z 1554 r. jako Sittkeimen. Dopiero około 1731
osiedlili się tutaj i w okolicy niemieccy protestanci. Do 1945 roku
wieś była w granicach Prus Wschodnich. Niemiecka nazwa miejscowości
to : Schittkehmen, a później Wehrkirchen.
Od XIX wieku i jeszcze przed II wojną był tu
silny przygraniczny ośrodek handlu i usług rzemieślniczych.
W okresie I wojny światowej, w okolicach Żytkiejm
toczyły się zacięte walki niemiecko- rosyjskie, o czym świadczy
ilość poległych pochowanych na cmentarzu przy granicy państwa (41
grobów żołnierzy - 35 niemieckich, 5 rosyjskich oficerskich i 1
zbiorowy żołnierzy rosyjskich). W 1997 roku cmentarz został odnowiony
i uporządkowany przez niemieckie organizacje kombatanckie. Natomiast
za wsią, nad doliną Żytkiejmskiej Strugi są jeszcze dwa cmentarzyki
protestanckie.
W 1927 roku Żytkiejmy otrzymały połączenie kolejowe
z Gołdapią (do dziś zachowała się stacja). Niemcy w latach 1937-1939
zorganizowali tu takze silny ośrodek wywiadowczo - dywersyjny, organizujący
na Suwalszczyźnie tak zwana piąta kolumnę. Swoją siedzibę miał w
hotelu "Św. Huberta", który istnieje także obecnie.
Do najcenniejszych zabytków należą kościół parafialny
z 1580 r. (obecna sylwetka po przebudowie), hotel, wieża ciśnień,
oraz kilka domów z początku XX w.
|
