<-Mapa
Utworzono: 1976 r.
Powierzchnia: 6284 ha
Zbiorniki wodne: 30 - o łącznej powierzchni
6 km2
Największe jezioro: Hańcza
Największa rzeka: Czarna Hańcza
INFORMACJE
OGÓLNE:
Park obejmuje fragment niezwykle
pięknego krajobrazu ukształtowanego przez lądolód skandynawski.
Obejmuje swym obszarem gminy: Wiżajny,
Jeleniewo,
Rutka-Tartak
i Przerośl.
Podstawowym elementem, uzasadniającym ochronę tego terenu -
jest rzeźba terenu. Jej wyjątkowość polega nie tylko na niepowtarzalności
form ukształtowania - gdyż podobne występują wokół - lecz na
ich niezwykłej różnorodności, skoncentrowanej na niewielkim
obszarze i ich wyrazistości. Wytworzyły się tutaj niemal wszystkie
formy młodogacjalnej rzeźby:
- rynny subglacjalne (np. jez.
Hańcza),
- ozy (np. oz
turtulsko-bachanowski),
- tarasy kemowe (nad zachodnim brzegiem jez. Kamenduł),
- kemy (np. G. Zalewki k/Smolnik)
- moreny martwego lodu (np. Góra
Zamkowa),
- moreny spiętrzone (na północ od Szurpił),
- moreny czołowe (np. Góra Cisowa),
- doliny odpływu wód polodowcowych (np. "Wilczy jar"
k/Smolnik),
- dolina zawieszona (tzw. "dolina Gaciska"),
- dolinki denudacyjne (nad jez. Szurpiły),
- głazowiska (np. Głazowisko
Bachanowo),
- sandry (np. sandr Smolnicki),
- tarasy rzeczne (w dolinie Czarnej Hańczy),
- zagłębienia wytopiskowe (np. jez.
Jaczno),
- zagłębienie końcowe (Zagłębienie Szeszupy).
Hydrografia: Cały obszar parku leży w dorzeczu
Niemna. Największymi rzekami są Czarna Hańcza i Szeszupa. Czarna
Hańcza płynie wąską i głęboką doliną. Ma bystry i wartki nurt
- ze względu na duży spadek terenu. Szeszupa natomiast płynie
spokojnie rozległą doliną.
Tak jak wielość form geologicznych w Parku, tak też niezwykła
różnorodność elementów hydrograficznych: cieki okresowe i epizodyczne,
jeziora, oczka wodne, źródełka, wysięki i wycieki z wód podziemnych.
Udokumentowano istnienie na tym terenie aż 109 źródeł. Najwięcej
z nich występuje w zlewni rzeki Szeszupy. Wiele jest także terenów
bezodpływowych. Ich trudno przepuszczalne podłoże jest przyczyną
powstawania mokradeł i oczek wodnych.
Jeziora Suwalkiego Parku Krajobrazowego zachowały charakter
jezior oligo-mezotroficznych
i mezotroficznych. Do jezior o najniższym stopniu eutrofizacji
należą: Hańcza, Szurpiły
i Jaczno. Niedostatek
substancji pokarmowych w tych jeziorach nie pozwalają na rozwinięcie
się w ich wodach bujnej roślinności wodnej.
Flora: Tylko niewielkie fragmenty Parku są
pokryte lasami (26%) o naturalnym charakterze. Dominują drzewostany
w wielu 20-40 lat - powstałe po II wojnie światowej. Lasy zniknęły
wwyniku intensywnej kolonizacji od XVI wieku. Lasy występują
z reguły na wyniesieniach i w pobliżu jezior - stąd krajobraz
o charakterze lesisto-jeziornym. Najbardziej rozpowszechnione
są lasy o charakterze mieszanym z bogatym runem.
Znaczną powierzchnię Parku zajmują łąki. Występują głównie wokół
jezior i wzdłuż rzek i strumieni, zboczach i obniżeniach dolin.
Zwykle są to biocenozy o charakterze wtórnym - zastępującym
zniszczone lasy.
Na zboczach wzgórz i wysoczyzn występuje roślinność ciepłolubna
m.in.: dzurawiec czteroboczny, chaber nadreński, ostrożeń krótkołodygowaty.
Fauna: Z powodu dużej ilości obszarów rolniczych,
łąk i niewielkich obszarów leśnych liczne są tu drobne ssaki.
Tereny te zamieszkuje głównie: tchórz zwyczajny, norks amerykańsks,
gronostaj, łasics, mysz polns, nornik bury, borsuk, badylarka,
wydra oraz bóbr europejski. Do większych ssaków należy tu jedynie
dzik i sarna. Sporadycznie można również zobaczyc: łosia i jelenie
- głównie podczas wędrówek z dużych kompleksów leśnych.
Na terenie parku istnieją trzy rezerwaty
przyrody: - Jezioro Hańcza, Głazowisko Łopuchowo
oraz Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą. Planuje się natomiast
objęciem ochroną - jeziora Jaczna i torfowisk wiszących, ozu
Turtulsko-bachanowskiego oraz Rutki.
Zabytki: Najciekawszym obiektem archeologicznym
jest kompleks osadniczo - obronny na gruntach wsi Szurpiły
zwany popularnie "Górą Zamkową". Obejmuje on swym
zasięgiem grodzisko - Górę Zamkową, niewielki gródek na "Górze
Kościelnej", dwa cmentarze kurhanowe II-V w. n.e. , wczesnośredniowieczny
cmentarz całopalny na "Górze Cmentarnej" oraz osiedle
obronne z wczesnej epoki żelaza w Wodziłkach.
W Starej
Hańczy nad jeziorem Hańcza, w zaniedbanym i zdziczałym parku
znajdują się ruiny zabytkowego dworu z XIX wieku.
TURYSTYKA:
Punkt Informacji Turystycznej : - całoroczny
Punkt IT w Turtulu,
Siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego
16-404 Jeleniewo,
tel. 569 18 01, 569 18 02
