Artykuł został napisany przez Marzenę Sokołowską w oparciu o:
Filipowicz Z. "Suwalszczyzna" Krajowa Agencja Wydawnicza Warszawa 1980.

Suwalszczyzna

RWĄCE RZEKI, MALOWNICZE JEZIORA

   Suwalszczyzna wyróżnia się bogatą siecią rzeczną. Należy do dorzecza aż trzech rzek: Niemna, Wisły i Pregoły. Rzeki płynące do zlewni Niemna i Pregoły charakteryzują się dużym spadkiem i tworzą malownicze przełomy, te płynące na południe leniwie toczą swe wody, tworząc szerokie, zabagnione doliny.
   Herbem Suwalszczyzny jest zielony świerk i trzy niebieskie, faliste linie. Świerk symbolizuje lasy, a linie trzy główne rzeki Suwalszczyzny: Czarną Hańcze, Rospudę i Marychę.
   Ale Suwalszczyzna to przede wszystkim kraina jezior. Oczek zw. sucharkami jest ok.200, a tych większych o powierzchni ponad 1 ha - 254. Swoje powstanie zawdzięczają epoce lodowcowej i działalności lądolodu. W głębokich wyżłobieniach lodowcowych powstawały jeziora rynnowe o kształtach podłużnych i układzie południkowym takie jak Hańcza, Garbaś, Gaładuś, Bolesty. Do jezior morenowych o urozmaiconej linii brzegowej lub owalnym kształcie należą m. in. Jeglówek, Krzywe k. Suwałk, Jaczno.
   Wszystkie akweny ( oprócz jezior Białego i Necko) objęte są strefą ciszy. Ważnym składnikiem sieci wodnej jest Kanał Augustowski, łączący Biebrze z Niemnem. Na całej długości Kanału znajdują się śluzy, wyrównujące różnicę poziomów.
Wody to największe bogactwo krajobrazu suwalskiego. Połączone rzekami jeziora tworzą liczne szlaki kajakowe. Klucząc po nich można zatoczyć wielki okrąg po niemal całej Suwalszczyznie. Pozwala to na bardzo osobisty i bezpośredni kontakt z całym bogactwem przyrody. To raj dla wodniaków, na pewno zachwyci ich piękno dzikich, czasem trudnych do pokonania tras.
   Kajakarstwo jest chyba najbardziej atrakcyjną formą turystyki aktywnej w tym regionie. Czarna Hańcza i Kanał Augustowski to jeden z najpiękniejszych szlaków Polski, najbardziej znany i lubiany. Prawie w całości biegnie przez zieloną i dziką Puszczę Augustowską, wije się krętymi korytarzami, przedziera przez dzikie ostępy, kluczy. W górnej części przebiega przez Wigierski Park Narodowy z pięknie położonym kompleksem podklasztornym. Dawny klasztor kamedułów usytuowany jest na wzgórzu ponad taflą jeziora. Zwiedzać można barokowy kościół, refektarz i domek furtiana. Obiekt obecnie należy do Ministerstwa Kultury i Nauki i mieści Dom Pracy Twórczej. Od 2002 r. organizowane są tu warsztaty artystyczne.
   Do szlaków kajakowych o dużej atrakcyjności należy także spływ Rospudą. Jest bardzo zróżnicowany i ciekawy. Rospuda przepływa aż przez osiem jezior i wpada do dziewiątego. W początkowym swoim biegu ma charakter rzeki "górskiej". Wpływając w lasy Puszczy Augustowskiej nieco zwalnia.
   Dużym powodzeniem cieszą się spływy tratwą organizowane na rzece Biebrzy. To świetny pomysł na wspólne spędzenie wypoczynku z rodziną lub przyjaciółmi.
Najpopularniejszymi wśród turystów są jeziora posiadające dobrą infrastrukturę, a więc jeziora: Wigry, Serwy, Hańcza, Rospuda, Sajno, Necko, Białe, Studzieniczne. Są one malowniczo położone wśród lasów, łąk i pól. Czystość i przejrzystość wód zachęca do kąpieli, plażowania i wędkowania.
   Wody jezior suwalskich należą do jednych z najczystszych w Europie. Obfitują w ryby takie jak węgorz, lin, sielawa, sieja i trzeba by jeszcze długo wymieniać ich nazwy, bo na Suwalszczyznie można złowić aż 26 gatunków. Toteż nic dziwnego, że potrawy z ryb to powód do dumy regionalnych kucharzy. Można spróbować je w wersji smażonej, pieczonej na grillu, wędzonej, podawanej w śmietanie lub warzywach.
   Bogactwo zwierzyny łownej i ptactwa umożliwia realizację rozmaitych zainteresowań np. myślistwa, foto - safari.. Miłośnicy wypoczynku nad wodą mogą także korzystać z zorganizowanych obozów np. kajakowo - rowerowych lub tratwowo - rowerowych.
   W sezonie letnim Żegluga Augustowska oferuje rejsy statkami spacerowymi. Do tutejszych atrakcji należy bez wątpienia wyprawa stylizowanymi, drewnianymi gondolami po jeziorach. Nad jeziorem Necko znajduje się pierwszy w Polsce profesjonalny wyciąg dla narciarzy wodnych.
Latem Suwalszczyzna obfituje w imprezy artystyczne. Na pewno nie będą narzekać na nudę ci, którzy wybiorą się do Augustowa. W lipcu i sierpniu Amfiteatr rozbrzmiewa muzyką. Występują tu znane i lubiane gwiazdy estrady, popularne zespoły, odbywają się spotkania teatralne. W parku organizowane są happeningi, imprezy plenerowe a w różnych częściach miasta imprezy sportowe - mecze piłki nożnej, zawody wędkarskie, konkursy w pływaniu na wymyślonych przez siebie przedmiotach itd.
   W Sejnach odbywają się w sierpniu warsztaty organowe; w budynku dawnej synagogi koncertuje miejscowa kapela klezmerska. W Starym Folwarku można posłuchać muzyki celtyckiej i szanty.
Warto przyjechać na Suwalszczyznę też zimą. Otulona w białą pierzynę, z zawianymi dróżkami i ścieżynami, skrząca drogimi kamieniami prezentuje się wspaniale. Urozmaicona rzeźba terenu i świetne warunki śniegowe ( pokrywa śnieżna utrzymuje się miejscami ponad 100 dni w roku) sprzyjają uprawianiu narciarstwa zjazdowego. Doskonałe są tu także warunki do saneczkarstwa, łyżwiarstwa, narciarstwa biegowego oraz nurkowania pod lodem. Na długo zamarzniętych taflach wód organizowane są obozy narciarsko - bojerowe i wielka impreza narciarska Bieg Jaćwingów.